De volgende archieven zijn geraadpleegd:<\/p>\n\n\n\n
Met mijn broer Martin sprak ik met de heer Velder uit Houten, die de bevrijding van de gevangenis Wolfenb\u00fcttel meemaakte. Velder was als oud-Indi\u00ebstrijder een luisterend oor voor mannen die als gevolg van gebeurtenissen tijdens de politionele acties waren getraumatiseerd. Maar zijn Wolfenb\u00fcttel-tijd had hij totaal verdrongen: hij had er tot ons gesprek met niemand meer over gesproken!<\/p>\n\n\n\n
Martin en ik bezochten de gevangenissen te Wolfenb\u00fcttel en Celle, en werden zeer geholpen door de heer Wilfried Knauer, die toen de gedenkplaats in de gevangenis te Wolfenb\u00fcttel beheerde. Ook is hij de auteur van enkele boeken over de executiegevangenis te Wolfenb\u00fcttel. Zijn opvolger, Martina Staats, en haar team hebben van de Gedenkst\u00e4tte in der JVA Wolfenb\u00fcttel <\/a><\/em>een indrukwekkend herdenkingscentrum gemaakt. Bij met name Janna L\u00f6lke kon ik altijd terecht met vragen en opmerkingen.<\/p>\n\n\n\n De heer Dr. Wolf-Dieter Mechler van het stadsarchief te Hannover gaf ons uit de eerste hand informatie, speurde voor ons mijn vaders persoonskaart op, en schreef een belangrijk boek over de bijzondere rechtspleging van de nazi\u2019s, waar uitgebreid gebruik van is gemaakt.<\/p>\n\n\n\n Geraadpleegde literatuur.<\/p>\n\n\n\n Noten.<\/p>\n\n\n\n [1]<\/a> Brief Min. van Defensie, 12 mei 2011. NL-HaNa, 2.13.98 Inventaris van het archief van het Ministerie van Defensie: Collectie betreffende krijgsgevangenen, 1940-1946. Inv.nr. 3-15: Stalag IId: Stargard.<\/p>\n\n\n\n D.J. Smit (1997), p. 53-55.<\/p>\n\n\n\n [2]<\/a> Personenregisterkarte, Stadsarchief Hannover. Briefkaart aan dominee J.J. Stam, gedateerd 20 november 1942, SAR, archief J.J. Stam, nr. 137.<\/p>\n\n\n\n [3]<\/a> Brief aan ds. J.J. Stam, gedateerd 1 januari 1943. SAR, archief J.J. Stam, nr, 137.<\/p>\n\n\n\n [4]<\/a> NL-HaNA, PTT \/ Van der Vegte, 2.16.78.03, inv.nr. 50. Ockerse ging ook langs om klachten over de tewerkgestelden te behandelen. Zo legden ze in D\u00fcsseldorf in de kantine hun voeten op de tafel. Niet doen, laat hij weten, want wij hebben de oorlog verloren en dit laat een slechte indruk achter over ons \u201cKultuurniveau\u201d. En het leek hem niet verstandig om Russische krijgsgevangenen sigaretten te geven en te begroeten met \u201cHeil Moskou!\u201d. Zie ook: Visser (1968), p. 236-238.<\/p>\n\n\n\n [5]<\/a> Brief van 1 december 1942, vertaalde versie als bijlage bij brief dd. 24-12-1942 van Van der Vegte aan Dr. Linnemeyer, Beauftragter f\u00fcr den Post- und Fernmeldewesen in Nederland. NIOD, coll. 53, 29c.<\/p>\n\n\n\n [6]<\/a> Brief aan ds. J.J. Stam, gedateerd 25 januari. SAR, archief J.J. Stam, nr. 137. Op dit adres in nog steeds een opleidingsinstituut van de Deutsche Post (en van Deutsche Telekom) gevestigd. De hoofdingang is afgesloten, er is geen huisnummer. Een deel van de reli\u00ebfs lijkt verwijderd. Over het gebouw: Heinz Drangmeister, Die Post im Hannoverschen. Hannover<\/em>, 1967. P. 107, 117.<\/p>\n\n\n\n [7]<\/a> In 2001. In 2018 werd het pand verbouwd tot appartementen.<\/p>\n\n\n\n [8]<\/a> Dr. Gernot Stein (24-8-1912) was directeur van het Landesgericht te Celle. Na de oorlog klom hij op tot Senatspr\u00e4sident van het Oberlandesgericht te Celle. Ook Hamelberg en Wilhelm Schmedes (1899-1978) vervolgden na de oorlog hun carri\u00e8re tot in de jaren zestig. Mechler, p. 17-18 (n. 15). Schmedes sprak circa 80 keer de doodstraf uit, maar dat belette hem niet om directeur van het Landesgericht in Hannover te worden. In 1962 werd zijn nazi-verleden onthuld. Hij ging daarop met pensioen (Rohde (2003).<\/p>\n\n\n\n [9]<\/a> Fritz Hille (4 maart 1907) was na de oorlog Oberstaatsanwalt te Detmold.<\/p>\n\n\n\n [10]<\/a> Wachsmann (2005), p. 109, 187.<\/p>\n\n\n\n [11]<\/a> Mechler (1997), p. 31-46.<\/p>\n\n\n\n [12]<\/a> \u00a74. \u201cIedereen die opzettelijk een ander strafbaar feit begaat, gebruik makend van de uitzonderlijke omstandigheden veroorzaakt door de staat van oorlog, wordt boven de normale straf veroordeeld tot een tuchthuisstraf van maximaal 15 jaar, met een levenslange tuchthuisstraf of de dood, als het gezonde volksgevoel dit vereist vanwege de bijzondere verwerpelijkheid van de overtreding\u201d.<\/p>\n\n\n\n [13]<\/a> Knauer (1990), p. 81.<\/p>\n\n\n\n [14]<\/a> Heinz Boberach, Meldungen aus dem Reich 1938-1945; die geheimen Lageberichte des Sicherheitsdienstes der SS<\/em>. Hersching: Pawlak Verlag, 1985. P. 1971. Geciteerd in Mechler, p. 168 (n. 505).<\/p>\n\n\n\n [15]<\/a> Mechler (1997), p. 169.<\/p>\n\n\n\n [16]<\/a> \u201cAan het front blijdschap te bezorgen en hen de zekerheid geven, dat het Vaderland aan hen denkt\u201d.<\/p>\n\n\n\n [17]<\/a> Knauer (2000), p. 85-86.<\/p>\n\n\n\n [18]<\/a> Knauer (1990), p. 37. Gevangenisaalmoezenier Unverhau noemt in 1946 echter mei 1943: ibidem, p. 42.<\/p>\n\n\n\n [19]<\/a> Smedts (1962), p. 57. Al enkele maanden na de bevrijding schreef hij over Wolfenb\u00fcttel, als voorgeborchte voor de dood. Zie bij voorbeeld: de Volkskrant<\/em>, 23-8-1945. Merkwaardig is, dat de gevangenis van Wolfenb\u00fcttel niet in het standaardwerk van De Jong voorkomt. Lou de Jong was medewerker geweest van Vrij Nederland<\/em>, terwijl Mathieu Smedts van dat weekblad de hoofdredacteur was.<\/p>\n\n\n\n [20]<\/a> In zijn dossier, aanwezig in het Nieders\u00e4chsische Hauptstaatsarchiv te Hannover (Hann. 171A, nr. 638) is een afschrift van deze beschikking aanwezig, gedateerd 9 november 1944. De Staatsanwalt had daar op 26 mei 1944 om gevraagd omdat de originele stukken door \u2018Feindeinwirkung\u2019 vernietigd waren.<\/p>\n\n\n\n [21]<\/a> Wanders (z.j.), p. 41.<\/p>\n\n\n\n [22]<\/a> Bellanger (2018), p. 108-109.<\/p>\n\n\n\n [23]<\/a> Dit huis werd gebouwd met publiek geld om de criminelen te bestraffen en de dwazen en de gekken te bewaken.<\/p>\n\n\n\n [24]<\/a> De Jong (1978).Deel 8, eerste helft, p.380.<\/p>\n\n\n\n [25]<\/a> Richard Trampenau, \u201eEinige Erlebnisse w\u00e4hrend meiner Strafzeit im Zuchthaus Celle\u201c. Ca. 1946. Typoscript, in doorslag aanwezig bij het NIOD. <\/p>\n\n\n\n [26]<\/a> De Jong (1969 \u2013 1991), deel 8, eerste helft, pag. 379 ev.<\/p>\n\n\n\n [27]<\/a> De Jong (1969 \u2013 1981). Deel 10b, tweede helft, p. 1187.<\/p>\n\n\n\n [28]<\/a> Manfred Overesch, Bosch in Hildesheim, 1937-1945: Freies Unternehmertum und Nationalsozialistische R\u00fcstungspolitik. G\u00f6ttingen. 2008.<\/p>\n\n\n\n [29]<\/a> Karl Tuttas (1980), p. 257. Tuttas was een Duitse communistische verzetsstrijder., die eind jaren dertig twee keer een korte periode in Celle vastzat.<\/p>\n\n\n\n [30]<\/a> Data afkomstig uit brief Rode Kruis, Oorlogsnazorg aan mij, begin 2003 (eerste bladzijde ontbreekt).<\/p>\n\n\n\n [31]<\/a> http:\/\/www.celle-im-nationalsozialismus.de\/Stationen\/Zuchthaus.html<\/p>\n\n\n\n [32]<\/a> Richard Trampenau, \u201eEinige Erlebnisse w\u00e4hrend meiner Strafzeit im Zuchthaus Celle\u201c. Ca. 1946. Typoscript. Alfred Hauser, Meine Hafterlebnisse w\u00e4hrend des 3. Reichen<\/em>. Ongedateerd typoscript. Aanwezig in het VVN-Archiv Stuttgart. Alfred Hauser, Transkript zum Visual History Archive USC Shoah Foundation Interview 43805. Freie Universit\u00e4t Berlin, 2012. Interv. von Marianna Bergida. Ort: Stuttgart, Datum: 23-04-1998. Transkr. von J\u00f6rg Zabel. John Waller, \u2018Sommerweste f\u00fcr starke Figuren\u2019. In: Fisons Journal<\/em>, January 1946. Hans (\u2018John\u2019) Waller, Brief aan J. Broekema, 11 juli 1963. Richard Trampenau, \u2018Aus dem Zuchthaus ins befreite Wilhelmsnurg\u2019. In: Hans-Joachim Meyer (Red.), Demokratie in kurzen Hosen<\/em>; Interviews und Berichte zur Befreiung Harburgs und Wilhelmsburgs vom Faschismus.<\/em> Hamburg-Harburg, VVN Kreisvereinigung Harburg, 1995. P. 45-51. Deze laatste bron is zeer problematisch. 50 jaar eerder typte Trampenau een verslag, dat op wezenlijke punten verschilt van zijn herinneringen in 1995.<\/p>\n\n\n\n [33]<\/a> NLA WO, 42 A Neu Fb.3 N.123, Bl. 69, Bericht Oberverwalter Willi R\u00f6bbeling vom 5.11.1945. NLA WO, 42 A Neu Fb. 3 Nr. 123, Bl. 24\/25, schriftliche Aussage Kassenbeamter Hugo Neubauer.<\/p>\n\n\n\n [34]<\/a> Smedts (1978), p. 147-152.<\/p>\n\n\n\n [35]<\/a> Waller (1946), p. 8.<\/p>\n\n\n\n [36]<\/a> Trampenau (1995), p. 46. Dit verslag wijkt op hoofdpunten af van Trampenaus verslag, geschreven kort na de bevrijding.<\/p>\n\n\n\n [37]<\/a> Hausser, USC interview, p. 38-39 (0:16:00 tot 0:18:00).<\/p>\n\n\n\n [38]<\/a> Bellanger (2018), p. 231-235.<\/p>\n\n\n\n [39]<\/a> Nieders\u00e4chsisches Landesarchiv in Wolfenb\u00fcttel (42 A Neu Fb. 3 Nr. 123).<\/p>\n\n\n\n [40]<\/a> Archief Rode Kruis, Den Haag inmiddels NA)..<\/p>\n\n\n\n [41]<\/a> Sociale Verzekeringsbank, Sociaal rapport (vanwege afgewezen aanvraag vervolgdenpensioen). 23 november 1976.<\/p>\n\n\n\n [42]<\/a> Gesetz zur Aufhebung nationalsozialistischer Unrechtsurteile in der Strafrechtspflege (1998):<\/p>\n\n\n\n \u00a7 1<\/strong><\/p>\n\n\n\n Durch dieses Gesetz werden verurteilende strafgerichtliche Entscheidungen, die unter Versto\u00df gegen elementare Gedanken der Gerechtigkeit nach dem 30. Januar 1933 zur Durchsetzung oder Aufrechterhaltung des nationalsozialistischen Unrechtsregimes aus politischen, milit\u00e4rischen, rassischen, religi\u00f6sen oder weltanschaulichen Gr\u00fcnden ergangen sind, aufgehoben. Die den Entscheidungen zugrunde liegenden Verfahren werden<\/p>\n\n\n\n eingestellt.<\/p>\n\n\n\n \u00a7 2<\/strong><\/p>\n\n\n\n Entscheidungen im Sinne des \u00a7 1 sind insbesondere<\/p>\n\n\n\n 1. Entscheidungen des Volksgerichtshofes,<\/p>\n\n\n\n 2. Entscheidungen der aufgrund der Verordnung \u00fcber die Einrichtung von Standgerichten vom 15. Februar 1945 (RGBl. I S. 30) gebildeten Standgerichte,<\/p>\n\n\n\n 3. Entscheidungen, die auf den in der Anlage genannten gesetzlichen Vorschriften beruhen.<\/p>\n\n\n\n Anlage:<\/p>\n\n\n\n 32. Verordnung gegen Volkssch\u00e4dlinge vom 5. September 1939 (RGBl. I S. 1679)<\/p>\n\n\n\n Rotterdam, april 2019. V.4.1<\/p>\n\n\n\n \u00a9 Theo Kentie, 2011, 2014, 2016, 2019<\/p>\n\n\n\n De tekst is een verbeterde en beperkt uitgebreide versie van de uitgaves van 2011, 2014 en 2016..<\/p>\n\n\n\n tkentie@gmail.com<\/a><\/p>\n\n\n\n De gevangenisfoto\u2019s van mijn vader (omslag, afb. 6, 21): \u00a9 NIOD.<\/p>\n\n\n\n Foto Howard Goodkind (afb. 25): \u00a9 Tom Goodkind.<\/p>\n\n\n\n Pagina’s:\u00a01<\/a>\u00a02<\/p>\n\n\n\n\n
\n
\n\n\n\n